Elke Koningsstad, Fez, Meknes, Marrakech en Rabat, zijn stuk voor stuk belangrijke steden binnen de geschiedenis van Marokko. Ze zijn allemaal ooit de hoofdstad van het koninkrijk geweest. Nu is dit Rabat. De oudste Koningsstad is Fez, welke al in de negende eeuw onder Sultan Idriss II (een achterkleinzoon van de profeet Mohammed) de hoofdstad van Marokko werd. Nadat zijn dynastie ten val kwam namen de Almoraviden het over, met Marrakech als hoofdstad. Toch bleef Fez een belangrijke stad, die later nog vaker tot hoofdstad zou worden uitgeroepen onder verschillende koningen.
In de twaalfde eeuw namen de Almohaden het stokje over en stichten de stad Rabat. Rabat werd direct hun hoofdstad maar dit werd weer omgegooid toen de beruchte sultan Moulay Ismail aan de macht kwam. Hij riep Meknes tot hoofdstad uit en tot 1912 bleef dit zo. In 1912 hebben de Fransen Rabat weer terug gedoopt tot hoofdstad en nadat Marokko onafhankelijk werd is dit ook de hoofdstad gebleven.
Opmerkelijk: De grootste stad van Marokko, Casablanca, is geen Koningsstad. Casablanca heeft nooit als hoofdstad gediend en voelt ook een stuk moderner (of Westers) aan dan de vier Koningssteden.
Fèz, de oudste van de koningssteden
Fez – opgericht door Idris I tussen 789 en 808 n.C. – wordt gezien als de meest interessante koningsstad en omschreven als de spirituele en culturele hoofdstad van Marokko. Deze titel heeft Fez o.a. te danken aan één van de oudste en belangrijkste universiteiten in de Moslimwereld (de universiteit van al-Qarawiyyin, 859 n.C.).
In de eeuwen na de oprichting domineerde deze (en andere universiteiten in Fez) het intellectuele leven van de stad en van het land eromheen. Veel belangrijke literatuur – gericht op religieuze wetenschap, filosofie en poëzie – kent hier zijn oorsprong.
Fez als Koningsstad: Fez is de oudste stad van Marokko en heeft het vaakst als hoofdstad/Koningsstad gediend. Maar liefst zes keer.
- Onder de Idrisid-dynastie, van het begin van de 9e eeuw tot 974;
- Onder de Marinid-dynastie, van 1244 tot 1465;
- Tijdens het Idrisid-intermezzo van de 15e eeuw, van 1465 tot 1471;
- Onder de Wattasid-dynastie, van 1471 tot 1554;
- Onder de Saadische dynastie, van 1603 tot 1627;
- Tijdens de 17e eeuw Dila’ite intermezzo, van 1659 tot 1663;
- Onder de Alaouitische dynastie, van 1666 tot 1672 en van 1727 tot 1912.
Momenteel is Fez, na Casablanca, één van de grootste steden van Marokko en een belangrijk cultureel centrum. Van oudsher heeft de stad altijd veel inwoners gekend. Zo is de stad groots opgezet, met ruim 16 kilometer aan stadsmuren, en opgebouwd uit drie delen:
- Fez el Bali – de grootste en oudste middeleeuwse medina ter wereld en UNESCO-werelderfgoed. Hier leeft ongeveer de helft van de inwoners en dit is ook het meest bezochte deel door toeristen.
- Fez el Jedid – het tweede deel van de stad. Dit wordt ook wel het “nieuwe” Fez genoemd, al bestaat het al sinds het einde van de 13e eeuw. In dit deel vind je de Mellah, het oude Joodse kwartier.
- Ville Nouvelle – het moderne deel, gebouwd door de Fransen. Dit stuk is voor de meeste toeristen niet interessant om te bezoeken.
Tip: De beste uitzichten over Fez heb je vanaf de Merenid graven aan de noord kant. Vanaf hier kijk je over het oude stadsdeel uit.
Bijzondere bouwwerken in Fez
Fez kent veel mooie en interessante bouwwerken. Denk bijvoorbeeld aan de Bou Inania Madrasa, een religieus college en één van de weinige religieuze gebouwen in Marokko die toegankelijk zijn voor niet-moslims. Je vindt hier een sierlijke binnenplaats, omringd door eenvoudige cellen die vroeger door studenten werden gebruikt.
Ook het Belghazi Museum is een bezoek waard. De collectie is ondergebracht in een 17e-eeuwse riad, een traditioneel tuinhuis gebouwd rondom een binnentuin.
Het hoogtepunt van Fez is uiteraard de medina (het oude stadsdeel): een doolhof dat sinds de achtste eeuw vrijwel onveranderd is. Hier hebben paarden en ezels nog altijd voorrang terwijl ze de kleine winkeltjes voorzien van koopwaar.
Hier ervaar je het echte leven in één van de koningssteden. Elk district heeft zijn eigen badhuis, bakker, messenslijper, enzovoort. De smalle straatjes van de medina zorgen er bijna gegarandeerd voor dat je verdwaalt, maar gelukkig kom je altijd wel iemand tegen die je de weg kan wijzen.
Even ontsnappen aan de drukte van de stad? Dat kan in de Jnan Sbil-tuinen, ook wel bekend als de Bou Jeloud-tuinen. Deze openbare tuin, gelegen tussen Fez el Jedid en Fez el Bali, is een oase van rust en groen.
Let op: Moskeeën zijn niet toegankelijk voor niet-moslim bezoekers, wel is het de moeite waard om bij de ingang van de Zaouia Moulay Idriss naar binnen te gluren, hier ligt het graf van de stichter van de stad.
Zien en doen in Fez
- Bab Bou Jeloud (Blauwe poort): De bekendste toegangspoort tot de medina en vaak het startpunt van je bezoek aan Fez. Vooral mooi door de blauwe en groene mozaïeken.
- Fez el Bali (Medina): het oudste stadsdeel dat grotendeels onveranderd is sinds de 8e eeuw. Ga op zoek naar leuke winkeltjes en de autenhieke restaurantjes.
- Fez el Jedid (het nieuwe Fez): Nog steeds wordt dit het nieuwe Fez genoemd, terwijl het zelf ook al eeuwen oud is. Je vindt hier o.a. de Mellah het oude Joodse gedeelte.
- Merenid graven: De graven zelf stellen niet ontzettend veel voor. Het uitzicht over de stad is de wandeling naar boven meer dan waard.
- Bou Inania Madrasa: Religieus college en een van de weinige religieuze plaatsen in Marokko open voor niet-moslims.
- Al Quaraouiyine-moskee en universiteit: Opgericht in 859 en daarmee de oudste universiteit ter wereld. Niet toegankelijk voor niet-moslims, maar wel deels te bewonderen vanaf omliggende daken of ingangen.
- Leerlooierijen: Hoewel de manier waarop je de leerlooierijen te zien krijgt vaak wat gek is (kans dat je moet betalen om op het balkon van een winkel te mogen staan), mag je dit stadsbeeld niet missen. Nog steeds tekent deze industrie het dagelijkse straatbeeld.
- Dar Batha Museum: Museum gevestigd in een voormalig paleis met een collectie keramiek, houtwerk en traditionele Marokkaanse kunst. Inclusief rustige binnentuin.
- Jnan Sbil-tuinen: Dit is de oudste tuin in Fez en in de 19e eeuw aangelegd als koninklijk park en tuin door Sultan Moulay Hassan I.
- Hamams: Een groot aantal van de historische hamams (openbare badhuizen) is bewaard gebleven en worden nog steeds gebruikt door de lokale bevolking.
- Lokale specialiteiten: Fez wordt gezien als de culinaire hoofdstad van Marokko en is dé plek om de traditionele keuken te proeven. Denk aan verfijnde gerechten met rijke smaken en eeuwenoude recepten. Een goed voorbeeld is de pastilla (bastilla), een bijzondere combinatie van hartig en zoet met kip of duif, amandelen en kruiden in dun deeg, afgewerkt met poedersuiker en kaneel. Extra leuk zijn de restaurantjes met dakterras, hier heb je vaak een leuk uitzicht over de stad terwijl je even ontsnapt aan de drukte beneden.
Zien en doen in de omgeving van Fez
- Cèdre Gouraud Forest (of Forêt des Cèdres): Een Cederbos met Barbary Apen.
- Azrou: Leuk kleinschalig dorp in de buurt van het Cèdre Gouraud Forest met elke dinsdag een souk (markt).
- Ifrane: Waan je voor even in Zwitserland. Zeker in de winter als er sneeuw ligt. In de omgeving zijn ook verschillende watervallen en grotten te vinden.
- Sefrou: Kleinschalig stadje op korte afstand van Fez met een eigen medina en watervallen. Minder toeristisch en daardoor een stuk rustiger.
- Nationaal Park Jbel Tazzeka: Loop door de cederbossen of geniet van het uitzicht vanaf de 1.980 meter hoge Jbel Tazzeka. Tussen november en april is de Cascades de Ras el-Oued de moeite waard om te bezoeken.
Overnachten in Fez?
Er is een prima camping aan de rand van de stad, naast een park. Lopend naar de oude medina is helaas net te ver, maar met de fiets of een taxi is het goed te doen.
Zoek je een hotel, appartement of huisje? Dan zit je het leukste in Fez el Jedid of aan de rand van de medina. Het is hier net wat rustiger en overzichtelijker en je hebt minder kans op opdringerige verkopers. Tegelijkertijd heb je alles nog op loopafstand.
Een huurauto parkeren is hier over het algemeen geen probleem. In de medina (Fez el Bali) is dat een ander verhaal. Ville Nouvelle heeft veel luxe accommodaties, maar mist wat sfeer.
Koningssteden rondreis boeken?
Zelf de Koningssteden van Marokko ontdekken? Er zijn verschillende reisorganisaties die complete (individuele) rondreizen aanbieden. Je hoeft zelf niet na te denken over de route, want deze reizen brengen je langs de indrukwekkende Koningssteden. Sommige reizen combineren dit zelfs met een bezoek aan de imposante zandduinen.
Bekijk de reizen en ontdek of er iets voor jou tussen zit:
- Weekje Koningssteden
- Koningssteden en Zandduinen
- 15-daagse rondreis, dwalen door de soeks van de Koningssteden
Meknes, verscholen achter de vele stadsmuren
Meknes – in de 11e eeuw gesticht door de Almoraviden als militaire nederzetting – werd de hoofdstad van Marokko onder het bewind van Sultan Moulay Ismail (1672–1727), zoon van de stichter van de Alaouitische dynastie. Dat hij een machtig man was, zie je onder andere terug in de opzet van de stad, met als hoogtepunt de indrukwekkende Bab-El-Mansour-poort. Deze poort is één van de kroonjuwelen van het enorme paleiscomplex, dat wordt gekenmerkt door uitgebreide vestingwerken en meerdere monumentale poorten. Maar er is meer wat een bezoek aan Meknes de moeite waard maakt.
Meknes als Koningsstad: Meknes is de enige stad die slechts één keer de status Koningsstad heeft gehad, van 1672 tot 1727. Wellicht dat dit te maken heeft met de ligging, op nog geen 60 kilometer van Fez.
Wat Meknes uniek maakt, is de opzet van de stad. Deze is totaal anders in vergelijking met de drie andere Koningssteden. In tegenstelling tot de meeste grote steden in Marokko is het hoogtepunt van Meknes niet de medina, maar het 17e-eeuwse paleiscomplex dat als hoofdkwartier van Moulay Ismail diende.
En hoewel “hoofdkwartier” misschien wat klein klinkt, kun je dit deel van Meknes beter omschrijven als een ommuurde stad, met meerdere paleizen, moskeeën, dungeons en tuinen binnen de stad. Inderdaad: een stad in de stad. Niet gek dat dit stadsdeel ook wel simpelweg de Koningsstad of Cité Impériale wordt genoemd. Aan alles zie je dat dit complex bedoeld was voor de elite. Het is ruim opgezet met vijvers, tuinen en alle voorzieningen die je in die tijd in een stad mocht verwachten – en meer.
Tip: Vooral de dungeons zijn spectaculair. Hier werd graan opgeslagen, genoeg om de bevolking van Meknes een jaar te voeden. En oh ja, er was zelfs plek voor zo’n 12.000 (!) paarden. Ook het Moulay Ismail Mausoleum is een bezoek waard, niet in de laatste plaats omdat dit één van de weinige heilige plekken is die door niet-moslims bezocht mag worden.
Dit is ook de reden dat Meknes relaxter aanvoelt dan bijvoorbeeld Fez of Marrakech. De luxe van rust en ruimte vind je niet snel midden in een andere stad. Zeker in het Koningsstadsdeel zelf vergeet je soms even dat je je in één van de grotere steden (zesde stad) van Marokko bevindt. Hier is het rustig en lijken locals dit deel grotendeels aan toeristen over te laten.
Dat verandert zodra je via het El Hedim-plein richting de medina loopt. Hier sta je direct weer midden in het drukke dagelijkse leven van de Marokkaanse verkopers. Je vindt er schitterende handgemaakte producten, de lekkerste kruiden en natuurlijk heerlijk Marokkaans eten, zowel in kleine restaurantjes als bij marktkraampjes op straat.
Ook buiten deze hotspots kom je volop historie tegen. Rondom de Koningsstad en de medina loop je letterlijk tegen historische bouwwerken aan. De oude stadsmuren, met een totale lengte van zo’n 45 kilometer, zijn voorzien van imposante poorten die toegang geven tot verschillende delen van de stad.
Zien en doen in Meknes
- Bab Mansour: De bekendste stadspoort van Meknes en volgens velen de mooiste van Marokko. Rijk versierd met mozaïeken en direct gelegen aan het El Hedim-plein.
- El-Hedima: Het grote centrale plein van Meknes met veel eetkraampjes en de verbinding tussen de Koningsstad en de medina.
- Cité Impériale (Koningsstad): Dit is het enorme paleiscomplex van Sultan Moulay Ismail.
- Heri es-Souani (graanschuren en stallen): Enorme opslagplaatsen en stallen uit de tijd van sultan Moulay Ismail. Indrukwekkend om te zien hoe groots hier werd gebouwd.
- Mausoleum van Moulay Ismail: Eén van de weinige religieuze plekken in Marokko die deels toegankelijk is voor niet-moslims. Een rustige plek met mooie binnenplaatsen en rijke decoratie.
- Medina van Meknes: Meknes staat tegenwoordig bekend om zijn olijven, wijn en muntthee. Uiteraard kom je deze ook in de medina tegen. Maar je kunt hier ook op zoek naar de mooiste handgemaakte producten, of verdwalen in de kleine steegjes en onderweg de verschillende etenskraampjes die je tegenkomt uitproberen.
- Stadsmuur en poorten: Met zo’n 45 kilometer aan stadsmuren en meer dan 20 stadspoorten zijn de verschillende stadsdelen van elkaar gescheiden. Sommige poorten geven toegang tot schitterende moskeeën en oude universiteitsgebouwen.
Zien en doen in de omgeving van Meknes
- Volubilis: Een oude Romeinse stad waar nog veel overblijfselen van te zien zijn. Zo zijn de triomfboog en de basiliek nog goed intact en indrukwekkend om te bekijken.
- Moulay Idriss Zerhoun: Een heilige stad, gebouwd tegen een heuvel. Bekend om de witte huizen en het mooie uitzicht over de omgeving.
- Wijngaarden rondom Meknes: De regio staat bekend als één van de belangrijkste wijngebieden van Marokko. Op verschillende plekken kun je wijn proeven of een wijndomein bezoeken.
- Cèdre Gouraud Forest, Azrou, Ifrane: Zie de omschrijving van deze bezienswaardigheden hierboven bij zien en doen in de omgeving van Fez.
Overnachten in Meknes?
Doordat de (binnen)stad meer ruimte heeft, zijn er meerdere grote parkeerplaatsen langs de stadsmuur van het Koningsstadsdeel waar je met een camper mag overnachten. Campings zijn er gek genoeg nauwelijks rondom Meknes, in ieder geval niet op fietsafstand van de medina.
Ook aan het aanbod accommodaties merk je dat Meknes minder toeristisch is. Net als in andere steden zit je het beste aan de rand van de medina of in de Ville Impériale. Ook hier vind je een Ville Nouvelle, met dezelfde nadelen als in Fez: minder sfeer.
Wil je minimaal één keer midden in een medina overnachten, dan is Meknes waarschijnlijk de meest relaxte plek om dat te doen.





























Foutje gespot of informatie die niet meer klopt? Geef het door via een reactie. Samen houden we ReizenIn.net actueel.